HET BELANG VAN KUNST IN 17 OVERZICHTELIJKE PUNTEN:

1
http://www.historyofscience.com/G2I/timeline/images/lion_man.jpg

De mensheid bestaat in haar huidige fysiek – inclusief haar hersenen – al ruwweg 100.000 jaar. De vroegste vormen van het bewust inkrassen van geometrische vormen duikt ongeveer 70.000 jaar geleden op in Afrika. Één van de oudste figuratieve beeldjes dateert van 32.000 jaar geleden. Dat betekent dat wij, de moderne mens, zowat de helft van ons bestaan beeldloos heeft doorgebracht. Daar waren we vermoedelijk niet ongelukkig mee. Wat men niet kent, kan men niet missen, nietwaar? Maar! Vanaf het moment dat wij ons in het koude Noorden van de aardbol begonnen bezig te houden met figuratieve representaties was er dan ook geen houden meer aan: Grottekeningen en -schilderingen, reliefs, draagbare beeldjes, Venussen en begrafenissen met installatie-achtige rituele uitingen maakten tienduizenden jaren deel uit van onze wereld en stonden aan de basis van beeldende conventies, die nog steeds – en in een steeds grotere mate – deel uit maken van onze culturen.

2
File:SantaCruz-CuevaManos-P2210651b.jpg

Er is geen cultuur op de wereld, die geen beelden van welke aard dan ook maakt. Of het nu ambachtsmannen zijn in dienst van een religieus leider of grove tekens om aan te geven tot welke stam of bende een groep mensen hoort, het zijn beeldenmakers en beelden.

3
http://www.digital-picture-printing-frames.com/store/images/503004-med.jpg

In het, hoogstwaarschijnlijk sjamanistisch, tijdperk van de pre-historie mocht niet iedereen op de soms moeilijk bereikbare en daarom vermoedelijk ideologisch belangrijke rotswanden schilderen. De tekeningen zijn van een te hoge kwaliteit. Met verkleumde vingers in een koude, vochtige en duistere omgeving lijnen zetten op een weerbarstig en zeer oneffen oppervlak is niet voor iedereen weggelegd. Zeker niet zonder overheadprojector, met formaten die soms verbazend zijn; sommige tekeningen van paarden of bisons zijn meer dan twee meter breed. Er vond een selectie plaats. Misschien was de beeldenmaker tegelijkertijd de sjamaan: de Poortenmaker, degene die de denkwereld fysiek moest maken.

4
http://jdownsrosetta.files.wordpress.com/2010/04/rosetta-stone-1.jpg

Zonder de figuratieve representatie kon er geen gestileerde representatie ontstaan. Men kwam op het idee om woorden om te zetten in beelden, later letters. Alfabetten ontstonden. Zelfs hoeveelheden werden verbeeld: 1, 2, 3. Beelden werden ook een gereedschap voor aardse noden.

5
http://thejailbreak.com/wp-content/uploads/2009/05/banksy-caveman.jpg

Het grootste voordeel aan beelden is dat ze communiceren zonder het vaste stramien van een gesproken of geschreven taal. Voordat er woorden vastgelegd konden worden, zeiden de beelden: “wij waren hier en wij dachten dit.”

6
http://www.expo-shop.com/product/F4F959.jpg

Het nadeel van woorden, zinnen en spreek/denk/schrijftaal is dat ze niet altijd genoeg kunnen zeggen. Wat er in onze hoofden plaatsvindt is niet aan woorden gebonden, of hooguit slechts gedeeltelijk. We denken zoveel meer en zoveel anders dan grammaticale zinsconstructies. Een groot deel van onze hersencapaciteit wordt in beslag genomen door onze visuele cortex en ons geheugen. Als wij dromen, gooien wij dat door elkaar, niet gehinderd door enige natuurwet.

7
http://apolide.files.wordpress.com/2008/02/hieronymus_bosch_013.jpg
De manier waarop wij dat per individu doen is telkens uniek, al zijn er universele, door neurologische patronen bepaalde en telkens terugkerende basisgegevens: de sensatie van vallen, juist voordat de slaap komt. Vliegen, tunnels. Hoe vaak probeert iemand een droom te vertellen en eindigt in ‘eh, ik kan het niet beschrijven’. Wat ons onderbewuste doet, kan vaak beginnen met het te verbeelden.

8
http://www.pazhs.com/gallery/somnathpur/lord-ganesh.jpg

Zo is tienduizenden jaren lang de kunstenaar degene geweest, die onze gemeenschappelijke dromen, herinneringen, verhalen en visioenen moest overbrengen. Degene die deze vertaalde van vage omschrijvingen naar iconen in de kunstgeschiedenis. De grondlegger van de religieuze ideeën over hoe god eruit moest zien, of ganesh. Degene die hele veldslagen op een doek of in een relief moest zien te passen op zo’n manier dat het zowel binnen de conventies van de op dat moment heersende visuele mode als binnen de context van de toen gangbare politieke of religieuze opvattingen paste.

9
http://www.ontdeknederland.org/contents/library/9/099.jpg
De opper-Paleolithische ‘explosie’ van het beelden-maken vond plaats in Europa, waar millennia later het voortschrijdend individualisme, de ontkoppeling tussen religie en bestaan, op kwam. De kunstenaar werd meer en meer ingezet voor het maken van portretten, voor het vastleggen van het dagelijks leven, voor het pronken met welvaart. Maar de behoefte om datgene wat er in het hoofd plaatsvindt eruit te krijgen, bleef.

10

http://www.rijexamen.org/uploads/Extra%20beelden/D5.jpg

En niet alleen bij de kunstenaar. Bijna alle kinderen tekenen. Bijna alle mensen droedelen wel eens tijdens het telefoneren. Verveelde huisvrouwen gaan aquarelleer-lessen volgen. Mannen bouwen hele onbestaande landschappen om hun miniatuur treintjes heen. We hebben geleerd om logo’s te associëren met bepaalde produkten, verkeersborden te interpreteren, reclames te begrijpen en televisieprogramma’s te volgen. Dat vinden we inmiddels gemakkelijk; de boodschap is helder en toepasbaar.

11
http://deshika.files.wordpress.com/2007/10/maze.jpg

Wat er in onze hoofden zit, is niet helder en toepasbaar. Het is mistig, associatief en grenzenloos. De kunstenaar wil dat eruit hebben, want er valt zo veel meer te zeggen dan het verkopen van ‘ringtones’, wasmiddel of het gevoel dat een bepaalde auto iemand zou moeten geven als je deze aanschaft. De kunstenaar verkoopt de eigen hersenverbindingen, onuitspreekbare ideeën over hoe de wereld in elkaar steekt, de kunstenaar verkoopt een eigen wereldbeeld, een eigen religie.

12
http://www.caiguoqiang.com/imgs/black_rainbow.jpg

Iedereen kijkt. Maar niet iedereen kijkt goed. Soms is de lucht mooier dan geschilderd of gephotoshopt kan worden, maar vaak kijken de mensen liever naar de televisie, of naar de achterlichten van de wagen vóór hen in de file. Voor de kunstenaar is de lucht niet per sé zomaar de lucht. De lucht kan een volume zijn, een membraam naar het heelal, een omhulsel voor een beeld.

13
http://pix.crutchfield.com/kb/Video_In_Out.jpg
De kunstenaar is gespecialiseerd in beelden. Dat is ons vak. Daar steken wij een onevenredig groot deel van ons leven in. Kijken, lezen, horen, praten, denken en maken zijn één ding. De kunsten zijn een taal. Zoals elke taal is deze te leren. Ze is niet zo moeilijk als ze op het eerste gezicht lijkt. Het kost maar een klein beetje moeite, moeite die bestaat uit zien en denken. Die taal is niet gebonden aan grammaticale wetten en regels, maar aan een context, die uit het bestaan van de kunstenaar, het publiek, ruimte en de tijd er omheen wordt samengesteld. Die taal houdt zich niet aan landsgrenzen. De kunsten zijn een ideaal exportprodukt.

14
http://blogs.suntimes.com/ebert/Annex%20-%20Stewart,%20James%20(Vertigo)_01.jpg

Dat specialisme in beelden maakt dat de kunstenaar een ideeënmachine is, getraind in het leggen van verbindingen tussen wat er binnen komt en wat er uit moet waarbij altijd gezocht wordt naar manieren om op verschillende lagen te communiceren, want de wereld zit niet op één verdieping. De wereld is een wolkenkrabber. De verdiepingen waar bijna niemand komt, vindt de kunstenaar het interessantste.

15
http://www.pixelcreation.fr/fileadmin/img/sas_image/galerie/art/fiac_2007/20.jpg

Wanneer iedereen omhoog staart, bekijkt de kunstenaar de vloer om te zien wat er daar gebeurt. Als ú wilt zien wat daar gebeurt, zult u kunst moeten gaan kijken. U zult uzelf moeten gaan oefenen in het zien van het onzichtbare. Het is pure magie.

16
http://artobserved.com/artimages/2007/08/damien-hirst-skull.jpg

Is daar een prijs op te plakken? De prijs bestaat uit tijd. Tijd is geld in deze contreien. De kunstenaar koopt tijd door eender welk betaald werk aan te nemen wat er voor de voeten gegooid wordt, maar raakt daarmee onmiddellijk ook weer tijd kwijt. Alle extra tijd is nodig, want er is veel te vertellen in beelden.

17
Is dat belangrijk? Jazeker. Het is wat ons mens maakt.

Populaire posts